ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးမ်ား ေရြးခ်ယ္ျခင္း အႀကိဳကာလ ေလ့လာမႈ ကနဦးအစီရင္ခံစာရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးမ်ား ေရြးခ်ယ္ျခင္း အႀကိဳကာလ ေလ့လာမႈ ကနဦးအစီရင္ခံစာ

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီး ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးမ်ား ေရြးခ်ယ္ျခင္း အႀကိဳကာလ ေလ့လာမႈ ကနဦးအစီရင္ခံစာ

ခ်က္ခ်င္းထုတ္ျပန္ေပးပါရန္။           

ရန္ကုန္ ဒီဇင္ဘာ ၁၆

ေနာက္ခံအက်ဉ္း

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ နိုဝင္ဘာလ တြင္ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာနသည္ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စုမ်ားတြင္ အုပ္ခ်ဴပ္ေရးမႉးမ်ား အသစ္ေရြးခ်ယ္ရန္ ေၾကညာခ်က္တစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါသည္။ အဆိုပါေၾကညာခ်က္အရ ျပည္နယ္/တိုင္းေဒသႀကီး အစိုးရမ်ားသည္ ျပည္နယ္ႏွင္႔ တိုင္းေဒသႀကီး အားလံုးတြင္ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဴပ္ေရးမႉးမ်ား အသစ္ေရြးခ်ယ္ရန္ လိုအပ္မည္ျဖစ္ၿပီး  ၂၀၁၈ ဧၿပီလ      မတိုင္ခင္  ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စုအသီးသီးတြင္ ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားကို အၿပီးက်င္းပမည္ဟု ၾကားသိရပါသည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလတြင္ ျပည္ေထာင္စုလြတ္ေတာ္သည္ ရပ္ကြက္ သို႔မဟုတ္ ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဥပေဒကို တတိယအ ႀကိမ္ျပင္ဆင္ျပ႒ာန္းခဲ့ရာ ယခုက်င္းပမည္႔ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဴပ္ေရးမႉးမ်ား အသစ္ေရြးခ်ယ္ျခင္းသည္ အစိုးရသစ္လက္ ထက္တြင္  ဥပေဒသစ္အရ ပထမဆံုးအႀကိမ္ က်င္းပရမည္႔ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားလည္း ျဖစ္ပါသည္။

အဆိုပါဥပေဒသစ္အရ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စုအသီးသီးတြင္ေနထိုင္ၾကေသာ အိမ္ေထာင္စုကိုယ္စားလွယ္မ်ား (အိမ္ေထာင္စုတစ္စု တြင္တစ္ဦး) သည္ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ဝင္မ်ားေရြးခ်ယ္ျခင္း အပါအဝင္ သက္ဆိုင္ရာ ဆယ္အိမ္မႉးမ်ားေရြးခ်ယ္ျခင္း ႏွင္႔ ရာအိမ္မႉးမ်ား ေရြးခ်ယ္ျခင္း တို႔ကို အမ်ားဆႏၵႏွင္႔ ေရြးခ်ယ္ရမည္ျဖစ္သည္၊ ေအရြးခ်ယ္ခံရသည္႔ ရာအိမ္မႉးမ်ားထဲမွ   အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေလာင္း အျဖစ္ ဝင္ေရာက္ယွဉ္ၿပိဳင္မည္႔ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း ရာအိမ္မႉးတစ္ဦးထက္ပိုမိုပါက အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေရြးခ်ယ္ပြဲကို က်င္းပကာ တစ္အိမ္ေထာင္တြင္တစ္ဦးက်ျဖင္႔ အိမ္ေထာင္စုကိုယ္စားလွယ္မ်ားမွ လၽွိဳဝွက္မဲေပးျခင္းျဖင္႔ ေရြးခ်ယ္ေပးရမည္ျဖစ္သည္။

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းက်င္းပမည္႔ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စုေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားကို ေစာင္႔ၾကည္႔ေလ့လာရန္အတြက္ Generation Tree အဖြဲ႕သည္ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာျပည္သူ့လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕ (People’s Alliance for Credible Elections- PACE) ႏွင္႔ ပူးေပါင္း၍  ျပင္ဆင္မႈမ်ားလုပ္ေဆာင္ခဲ့ရာတြင္ ၿမိဳ့နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးရံုးမ်ားထံမွ စံုစမ္းရရွိေသာသတင္အခ်က္အလက္မ်ားအရ ၿမိဳ့နယ္အမ်ားစုတြင္ ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ဝင္မ်ား ေရြးခ်ယ္လ်က္ရွိၿပီး ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားကို ဒီဇင္ဘာလအတြင္း က်င္းပၾကမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ၾကားသိရပါသည္။ ထို႔ျပင္ ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားႏွင္႔ပတ္သက္၍ အခ်ိန္ဇယားမ်ားကို တိတိက်က်ႀကိဳတင္သတ္မွတ္ထားျခင္းမ်ားမရွိပဲ၊ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု ေပၚမူတည္၍  ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားကို သက္ဆိုင္ရာႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕မ်ားမွ ၎တို႔၏ အစီအစဉ္ႏွင္႔က်င္းပ ၾကမည္ျဖစ္သည္။

 

ထိုကဲ့သို႔ ေရြးခ်ယ္ပြဲအခ်ိန္ဇယားမ်ားကို တိတိက်က်ႀကိဳတင္မသိရွိနိုင္ျခင္းႏွင္႔ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးတစ္ခုလံုးအတြက္ ေရြးခ်ယ္ပြဲ က်င္းပမည္႔ေနရာ (မဲရံုစာရင္းမ်ား) အေရအတြက္ကို မသိရွိနိုင္ျခင္းသည္ ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားကို စနစ္တက် ေစာင္႔ၾကည္႔ေလ့လာမႈ ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ အဓိကစိန္ေခၚမႈတစ္ခုပင္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ လြတ္ေတာ္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကဲ့သို႔ပင္ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားသည္လည္း ဒီမိုကေရစီကူးေျပာင္းေရးလုပ္ငန္းစဉ္၏ အေရးႀကီးေသာ အစိတ္အပိုင္းျဖစ္ရာ ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ား၏  ပြင္႔လင္းျမင္သာမႈ၊ တာဝန္ခံမႈ ႏွင္႔ အားလံုးပါဝင္နိုင္ခြင္႔ စသည္႔အခ်က္မ်ားသည္ နိုင္ငံသားအခြင္႔အေရးမ်ားအတြက္ လြန္စြာ အေရးႀကီးပါသည္။

ထို႔ေၾကာင္႔ Generation Tree အဖြဲ႕သည္ PACE အဖြဲ႕၏ပူးေပါင္းကူညီမႈျဖင္႔ ေရြးခ်ယ္ပြဲအႀကိဳကာလႏွင္႔ ပတ္သက္ၿပီး ရန္ကုန္တိုင္း ေဒသႀကီးအတြင္း ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စုမ်ား ၏ ေအျခအေနကိုၿခံဳငံုသံုးသပ္နိုင္မည္႔ ေလ့လာစမ္းစစ္မႈ စစ္တမ္းတစ္ေစာင္ကို ေစတနာဝန္ထမ္းစစ္တမ္းေကာက္ယူသူ ၅၁ ဦးျဖင္႔ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ရ ရက္ေန့မွ ၁၀ ရက္ေန့အတြင္း ေကာက္ယူခဲ့ပါသည္။ အဆိုပါေလ့လာစမ္းစစ္မႈတြင္ Generation Tree အဖြဲ႕သည္ က်ပန္းနမူနာေရြးခ်ယ္ထားေသာ ရပ္ကြက္ႏွင္႔ေက်းရြာအုပ္စုမ်ားမွ သက္ဆိုင္ရာ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စုအတြင္း ေနထိုင္ၾကေသာ ျပည္သူမ်ား၏ ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားႏွင္႔ပတ္သက္ၿပီး သိရွိမႈႏွင္႔သေဘာထားအျမင္မ်ားကို ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းျခင္းအျပင္  ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားကို ႀကီးၾကပ္မည္႔ အဖြဲ႕ဝင္မ်ားထံမွလည္း ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားက်င္းပသည္႔ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ား အပါအဝင္ အဖြဲ႕ဝင္တစ္ဦးခ်င္းစီ၏ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္အက်ဉ္းကို ေကာက္ယူခဲ့ပါသည္။

ျပည္သူလူထုအားေမးျမန္းရာတြင္ က်ပန္းေနရာ နမူနာ ၁၀၀ အတြင္းမွ ေရြးခ်ယ္ပြဲက်င္းပမည္႔ ေနရာ ၈၂ ေနရာမွ  အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည္႔ၿပီး နိုင္ငံသား ၇၉၇ ဦးကို ေမးျမန္းနိုင္ခဲ့သည္။ ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕အားေမးျမန္းရာတြင္လည္း က်ပန္းေနရာနမူနာ ၁၀၀ အတြင္း မွႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕မ်ားရွိသည္႔ ေရြးခ်ယ္ပြဲက်င္းပၿပီးစီးသည္႔ ေနရာမ်ားအပါအဝင္ ေနရာ ၉၂ ေနရာတြင္ ႀကီးၾကပ္ေရး ၄၅၀ ဦး၏ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္မ်ားကိုလည္း ေကာက္ယူနိုင္ခဲ့သည္။

အဓိေကတြ႔ရွိခ်က္မ်ား

ရန္ကုန္တိုင္းေဒသႀကီးအတြင္းရွိ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားသည္ ျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးဌာန မွေၾကျငာခ်က္ ထုတ္ျပန္ၿပီး မၾကာခင္အခ်ိန္တိုအတြင္း အလ်င္အျမန္က်င္းပသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။

ျပည္သူမ်ားကိုေမးျမန္းျခင္း

  • ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေရြးခ်ယ္ပြဲႏွင္႔ ပတ္သက္၍ ျပည္သူလူထု၏ သိရွိမႈႏႈန္းမွာ ၉၁ % ရွိသည္ကိုေတြ႔ ရွိခဲ့ရသည္။
  • ေက်းလက္ေနျပည္သူမ်ား၏ သိရွိမႈႏႈန္းသည္ ၿမိဳ့ျပေနျပည္သူမ်ားထက္ ပိုမိုျမင္႔မားသည္ကိုလည္း ေတြ႔ရပါသည္။
  • မဲဆႏၵရွင္ပညာေပးႏွင္႔ပတ္သက္၍ ၂၇% က မဲဆႏၵရွင္အသိပညာေပးလုပ္ငန္းမ်ား မလုပ္ေၾကာင္းႏွင္႔ ၁၄ % ခန္႔က မသိေၾကာင္း ေျဖဆိုသည္ကို ေတြ႔ရသည္။
  • ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ားတြင္ ၅၀% ေက်ာ္က မပါဝင္ခဲ့ေၾကာင္းေတြ႔ရွိရၿပီး၊ သို႔ရာတြင္ ၇၀% ေက်ာ္က ရပ္ကြက္/ ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ေရြးခ်ယ္ပြဲတြင္ မဲေပးရန္အစီအစဉ္ရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။
  • ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕၏ သမာသမတ္က်မႈႏွင္႔ပတ္သက္၍ ၁၂% က စိုးရိမ္ပူပန္မႈရွိၿပီး ၇၄ % ကမူ မည္သည္႔ စိုးရိမ္ပူပန္မႈမၽွ မရွိသည္ကို ေတြ႔ရသည္။
  • ေရြးခ်ယ္ပြဲမ်ား၏ ပြင္႔လင္းျမင္သာမႈႏွင္႔ပတ္သက္၍ အရပ္ဖက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၏ ေစာင္႔ၾကည္႔ေလ့လာမႈအခန္းက႑ကို ေျဖဆိုသူ ၅၉%က အျပည္႔အဝအေထာက္အကူျဖစ္သည္ဟု ေျဖဆိုေၾကာင္းေတြ႔ရသည္။
  • အိမ္ေထာင္စုတစ္စုလၽွင္ ကိုယ္စားလွယ္တစ္ဦးသာ မဲေပးခြင္႔ရွိသည္႔စနစ္အစား လူတိုင္းမဲေပးခြင္႔ရွိသည္႔စနစ္ကို ေျဖဆိုသူ မ်ား၏ ၇၄%က အျပည္႔အဝသေဘာတူေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။
  • ေျဖဆိုသူအိမ္ေထာင္စုမ်ားထဲမွ ၉ % သည္ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ေရြးခ်ယ္ပြဲတြင္ မဲေပးခြင္႔မေရၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။
  • ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ အသက္၃၅ႏွစ္အထက္အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ အလြန္အဆင္ ေေျပၾကာင္း ေျဖဆိုသည္႔ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ႏွင္႔ အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေအာက္ အမ်ိဳးသားမ်ားထက္ သိသိသာသာပိုမို ျမင္႔မားေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရသည္။

ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕မ်ားကိုေမးျမန္းျခင္း

  • Generation Tree မွေကာက္ယူရရွိေသာ ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ဝင္ ၄၅၀ ဦး၏ ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္မ်ားအရ အမ်ိဳးသမီး ပါဝင္မႈသည္ လြန္စြာနည္းပါးၿပီး ၆ % သာရွိသည္ကိုေတြ႔ရသည္။ ေက်းလက္ေဒသမ်ား၏ ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ဝင္မ်ားတြင္ အမ်ိဳးသမီးပါဝင္မႈႏႈန္း ပို၍နည္းပါးၿပီး ၃% ေက်ာ္သာ ရွိသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။
  • Generation Tree မွေကာက္ယူရရွိေသာ ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ဝင္ ၄၅၀ ဦး၏ကိုယ္ေရးအခ်က္အလက္မ်ားအရ ၃၅ ႏွစ္ေအာက္ လူငယ္မ်ားပါဝင္မႈသည္လည္း လြန္စြာနည္းပါးၿပီး ၁% ေအာက္သာရွိသည္ကို ေတြ႔ရသည္။
  • ေရြးခ်ယ္ပြဲအခ်ိန္ဇယားႏွင္႔ပတ္သက္၍လည္း စစ္တမ္းေကာက္ယူသည္႔ ေနရာ ၉၂ ေနရာတြင္ ၄၈ ေနရာ၌ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ေရြးခ်ယ္ပြဲက်င္းပမည္႔ရက္ မသတ္မွတ္ရေသးသည္ကိုလည္း ေတြ႔ရွိရသည္။
  • ႀကီးၾကပ္ေရးမႉးမ်ားခန္႔အပ္ရာတြင္လည္း ေနရာတစ္ေနရာႏွင္႔တစ္ေနရာ မတူညီၾကပဲ အခ်ိဳ့ေနရာမ်ားတြင္ ၿမိဳ့နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ ေရးမႉး သို႔မဟုတ္ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးက တိုက္ရိုက္ေရြးခ်ယ္ခန္႔အပ္သည္ကိုလည္း ေတြ႔ရွိရသည္။ သို႔ရာတြင္ ေနရာအမ်ားစု၌ အိမ္ေထာင္စုကိုယ္စားလွယ္မ်ားက ေရြးခ်ယ္သည္ ကိုေတြ႔ရပါသည္။
  • ႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕ဝင္မ်ား၏ ပါတီနိုင္ငံေရးဆက္စပ္မႈတြင္ ၇၂% သည္မည္သည္႔ပါတီဝင္မွ မဟုတ္သည္ကိုေတြ႔ရသည္။

၂၆ % ခန္႔က နိုင္ငံေရးပါတီမ်ားမွျဖစ္ၿပီး ၂ % ခန္႔ က၎တို႔၏ ပါတီနိုင္ငံေရးဆက္စပ္မႈကို ေမျဖဆိုၾကပါ။